CE Delft heeft in opdracht van de gemeente Zaanstad een gebiedsverkenning uitgevoerd naar de warmtetransitie in Krommenie. Het doel van dit onderzoek is om de gemeente te ondersteunen bij het bepalen van een voorkeursrichting voor het aardgasvrij maken van de wijk. Het onderzoek is uitgevoerd in samenwerking met woningcorporatie Parteon, warmtebedrijf HVC en netbeheerder Liander.
In de studie zijn drie aardgasvrije verwarmingstechnieken onderzocht en vergeleken. De eerste is de elektrische luchtwarmtepomp, een individuele techniek waarbij warmte uit de buitenlucht wordt gehaald en via elektriciteit op een geschikte temperatuur gebracht wordt (30-55 °C). De tweede is het middentemperatuurwarmtenet (MT-warmtenet), een collectief systeem waarbij warm water via ondergrondse leidingen naar meerdere woningen wordt geleid (55-70 °C), mogelijk gevoed door aardwarmte (geothermie). De derde is het lagetemperatuurwarmtenet (LT-warmtenet), ook een collectief systeem maar met lagere aanvoertemperaturen (30-55 °C), waarbij gebruik kan worden gemaakt van aquathermie of warmte-koudeopslag (wko).
De drie technieken zijn beoordeeld aan de hand van vijf thema’s en zestien criteria: duurzaamheid, kosten, uitvoerbaarheid, betrouwbaarheid en schaalbaarheid. Elk van de technieken heeft zijn eigen voor- en nadelen.
Het MT-warmtenet scoort in de meeste buurten het beste. Voordelen zijn de relatief lage kosten voor bewoners doordat minder isolatie nodig is, lagere energiebelastingen en minder gevoeligheid voor prijsschommelingen. Ook vraagt het minder ruimte in huis en legt het minder druk op het elektriciteitsnet. Een belangrijke randvoorwaarde is wel de beschikbaarheid van een geschikte warmtebron, waarvoor geothermie als meest kansrijke optie wordt gezien, maar waarbij nog nader onderzoek nodig is.
De luchtwarmtepomp is de meest duurzame optie en biedt daarnaast de mogelijkheid tot koeling, wat een belangrijk voordeel kan zijn in warmer wordende zomers. De maandelijkse energiekosten zijn vaak lager dan wat bewoners nu betalen, en de techniek is relatief snel op te schalen. Nadelen zijn echter de hoge investeringskosten voor bewoners (vooral voor isolatie), de ruimte die het binnenshuis inneemt en de grote vraag naar elektriciteit die het legt op een net dat daar momenteel niet altijd aan kan voldoen. Netbeheerder Liander werkt aan uitbreiding van het net, maar dit is een langdurig proces.
Het LT-warmtenet scoort gemiddeld het laagst van de drie technieken. De kosten voor bewoners zijn het hoogst, al biedt het wel de mogelijkheid tot koeling en vraagt het minder ruimte in huis dan een warmtepomp. Op het gebied van duurzaamheid scoort het LT-warmtenet goed.
De gemeente wordt geadviseerd om in overleg te treden met bewoners, bedrijven en andere belanghebbenden om samen te bepalen hoe de verschillende thema’s gewogen moeten worden. Daarbij is rechtvaardigheid van de warmtetransitie en de bijbehorende kostenverdeling een belangrijk aandachtspunt.